Zespół "Grodziszczoki" istnieje od 1974 roku pod patronatem Ośrodka Kultury w Grodzisku Dolnym. Zespół posiada w repertuarze autentyczne obrzędy, pieśni i przyśpiewki ludowe oraz tańce z Grodziska i okolic. Widowiska te są barwną inscenizacją istniejących w przeszłości zwyczajów i obrzędów. "Grodziszczoki" to zespół posiadający autentyczne stroje kobiece z przełomu XIX i XX wieku.
Członkowie zespołu: 27 osób, w wieku od 8 do 88 lat
Aktualny skład osobowy zespołu:
Stanisław Leja
| Halina Leja
|
Stanisław Kubis
| Stanisław Czerwonka
|
Józef Kuras
| Stanisław Sander
|
Stefan Dąbek
| Bogusław Popek
|
Maria Dąbek
| Maria Czaja
|
Stanisław Grad
| Zbigniew Czaja
|
Marcelina Zagrodzka
| Krystyna Urban
|
Wanda Kuras
| Maria Szpila
|
Apolonia Kuźniar
| Eugenia Szpila
|
Bronisława Kot
| Aleksandra Szpila
|
Stanisław Nowak
| Anna Szpila
|
Krystyna Nowak
| Agata Szpila
|
Anna Mach
| Patrycja Nowak
|
Karolina Nowak
| |
"Grodziszczoki" posiadają na swym koncie kilkadziesiąt nagród i wyróżnień za udział w konkursach i festiwalach na szczeblu wojewódzkim i ogólnopolskim, w tym dwie prestiżowe nagrody:
- Nagrodę im. Oskara Kolberga przyznaną w 1994 roku
- Medal im. Franciszka Kotuli z 1995 roku
W 2001 roku zespół otrzymał odznaczenie
"Zasłużony dla Kultury Ludowej Województwa Podkarpackiego". Dużym osiągnięciem dla zespołu jest także udział w zagranicznych tournee po
Francji, Finlandii, Ukrainie oraz USA 1981
| ● II nagroda w konkursie „Ludowe obrzędy i zwyczaje związane z pracą” w Rzeszowie; wyróżnienie w „VII Sejmiku Wiejskich Zespołów Teatralnych” w Tarnogrodzie; nadanie „Artystycznego Znaku Jakości za rok 1981” przez Wydział Kultury i Sztuki Urzędu Wojewódzkiego w Rzeszowie
|
1982
| ● nagroda na „XVI Ogólnopolskim Festiwalu Kapel i Śpiewaków Ludowych” w Kazimierzu za twórcze kontynuowanie folkloru i jego popularyzację; udział w „XIV Ogólnopolskim Festiwalu Folkloru i Sztuki Ludowej” w Płocku
|
1983
| ● nagroda główna w „III Konkursie Tradycyjnego Tańca Ludowego” w Rzeszowie ● III nagroda w VI konkursie „Ludowe obrzędy i zwyczaje” w Rzeszowie
|
1984
| ● nagroda w „II Przeglądzie Ludowych Zespołów Śpiewaczych” w Rzeszowie
|
1985
| ● nagroda na „VI Ogólnopolskim Przeglądzie Dorobku Kulturalnego Wsi - Przytoczna ‘85”; II nagroda w VII konkursie „Ludowe obrzędy i zwyczaje” w Rzeszowie
|
1987
| ● nagroda w I Wojewódzkim Konkursie „Zwyczaje Rodzinne” we Frysztaku
|
1990
| ● wyjazd do RFN (Hamburg, Wiesbaden, Kilonia)
|
1991
| ● występy w Warszawie w Warszawskim Centrum Kultury i na ulicach miasta na zaproszenie Teatru Wsi Polskiej; udział w 24 Kaustinen Folk Musik Festiwal w Finlandii
|
1992
| ● udział w „XXIX Tygodniu Kultury Beskidzkiej” Wisła - Maków Podhalański ● nagroda I-go stopnia w „VI Spotkaniu Ludowych Zespołów Śpiewaczych i Śpiewaków Ludowych” poświęconym Tradycyjnej Modlitwie i Pieśni Religijnej; I nagroda w Przeglądzie Zespołów Śpiewaczych w Sokołowie
|
1993
| ● udział w przeglądzie „Słowiańskie gody” w WDK w Rzeszowie; występy podczas Światowego Festiwalu Zespołów Polonijnych w Rzeszowie oraz udział w XVI Międzynarodowym Jarmarku Folklorystycznym w Węgorzewie
|
1994
| ● I nagroda w Międzywojewódzkim Konkursie „Ludowe Obrzędy i Zwyczaje” w Rzeszowie ● I nagroda w „X Ogólnopolskim Konkursie Tradycyjnego Tańca Ludowego” w Rzeszowie; Nagroda II Stopnia im. F. Kotuli za dokumentowanie i upowszechnianie tradycji regionalnych
|
1995
| ● udział w Międzynarodowym Festiwalu Folkloru Strzegom ‘95 oraz wyjazd do Lwowa na zaproszenie TRKP ze Lwowa
|
1996
| ● I nagroda w Międzywojewódzkim Konkursie „Ludowe Obrzędy i Zwyczaje” w Rzeszowie; wyjazd do Berlina na Międzynarodowe Targi Turystyczne ITB Berlin ’96; 6-tygodniowe Tournée po USA; udział w X Światowym Festiwalu Polonijnych Zespołów Folklorystycznych |
1998
| ● wyróżnienie w Międzywojewódzkim Konkursie „Ludowe Obrzędy i Zwyczaje” ● II i III nagroda oraz 2 wyróżnienia dla par tanecznych w „XIV Ogólnopolskim Konkursie Tradycyjnego Tańca Ludowego” w Rzeszowie
|
1999
| ● II nagroda w kategorii tańców zespołowych w XV Ogólnopolskim Konkursie Tradycyjnego Tańca Ludowego
|
2000
| ● III miejsce w „Międzywojewódzkim Przeglądzie Zespołów Kolędniczych w Kolbuszowej” ● nagroda dla 1 pary tanecznej i wyróżnienia dla 3 par tanecznych w „XVI Ogólnopolskim Konkursie Tradycyjnego Tańca Ludowego” w Rzeszowie
|
2001
| ● III miejsce w XXXV Ogólnopolskim Konkursie „Sabałowe Bajania” w kategorii śpiewu zbiorowego w Bukowinie Tatrzańskiej ● I nagroda dla pary tanecznej w „XVII Ogólnopolskim Konkursie Tradycyjnego Tańca Ludowego” w Rzeszowie ● udział w Ogólnopolskim Przeglądzie Zespołów Kolędniczych w Batorzu; wyróżnienie w Wojewódzkim Przeglądzie „Ludowe Obrzędy i Zwyczaje”
|
2002
| ● I nagroda dla pary tanecznej i wyróżnienie dla Zespołu w „XVIII Ogólnopolskim Konkursie Tradycyjnego Tańca Ludowego” w Rzeszowie
|
2003
| ● I miejsce w Przeglądzie Widowisk Kolędniczych w Kolbuszowej ● I nagroda w Ogólnopolskim Konkursie Tradycyjnego Tańca Ludowego
|
2004
| ● III miejsce w XVI Wojewódzkim Konkursie „Ludowe Obrzędy i Zwyczaje” w Tyczynie
|
2005
| ● Wyróżnienie w Przeglądzie Widowisk Kolędniczych „Kolędnicy z gór i dolin” w Kolbuszowej
|
2006
| ● Wyróżnienie w Przeglądzie Widowisk Kolędniczych „Zapomniane kolędy” w Kolbuszowej; II miejsce w XVIII Wojewódzkim Konkursie „Ludowe Obrzędy i Zwyczaje” w Tyczynie ● I miejsce w „Jarmarku Wielkanocnym” w Kolbuszowej w kategorii „Obrzęd wielkanocny”; w Ogólnopolskim Konkursie Tradycyjnego Tańca Ludowego w Trzcinie 3 pary taneczne otrzymały wyróżnienie, zaś jedna para została uhonorowana III-cią nagrodą
|
2007
| ● II nagroda w Przeglądzie Widowisk Kolędniczych w Kolbuszowej; Wyróżnienie w Wojewódzkim Konkursie „Ludowe Obrzędy i Zwyczaje” w Tyczynie ● w Ogólnopolskim Konkursie Tradycyjnego Tańca Ludowego w Trzcianie jedna para taneczna otrzymała wyróżnienie, jedna para nagrodę dla najstarszej pary i jedna para została uhonorowana III-cią nagrodą
|
2008
| ● Wyróżnienie w Przeglądzie Widowisk Kolędniczych w Kolbuszowej ● II miejsce w Wojewódzkim Przeglądzie „Ludowe Obrzędy i Zwyczaje” w GOK Giedlarowa |
Opis stroju zespołu:
Strój męski:
Kapelusze:
(1) filcowe, brązowe lub czarne, obwiedzione kolorową wstążką,
(2) słomiane – letnie.
Koszule – białe, z cienkiego płótna lnianego, rękawy długie, kołnierze stojące zapinane na guziczek, noszono je wypuszczone na spodnie i prze- pasane czarnymi lakierowanymi pasami z prostokątną klamrą na trzy zęby.
Kamizele – ubierane często na koszule, były „czarne lub siwe”, krótkie - tylko do pasa z dwoma rzędami białych porcelanowych guzików. Ubierano je tak do płótnianek, jak i do „żupanów”.
Płótnianka (zwana „potlonką”) – szyta z białego konopnego płótna, podbita płótnem „pacześnym” i obszyta czarnym suknem. Gęsto stebnowana. U góry obcisła, u dołu w klosz. Zapinana najpierw na drewniany kołeczek, później na dużą mosiężną haftkę. Kołnierz stojący, sztywny.
Sukmana (żupan) – krój prosty, rozkloszowany u dołu. Szyta była z cienkiego czarnego lub granatowego sukna, podszywana czerwonym suknem, przody rozchylone, tworzące czerwone wyłogi, obszyte białym sznurkiem i srebrną bartą, frędzlami i „koczotami”, ciągnącymi się od wyłogów do pasa i wokół kołnierza. Dodatkowo zdobione białym lub czerwonym sznurkiem i „koczotami” przyszytymi na „blamkach” (zgrubiałych fałdach), od których sukmany poszerzały się. Na rękawach (na wysokości ramienia) wyszyte trójkąty oraz na zakończenie obszernego niewielkiego dolnego rozcięcia. Zapinana w pasie na 2 – 3 haftki.
Spodnie – białe, parciane lub sukniane, czarne, granatowe lub siwe.
Buty – czarne, wysokie z cholewami.
Strój kobiecy:
Gorsety – trzy rodzaje:
1) z czarnego aksamitu, szyty w falbany, bogato zdobiony koralikami i cekinami układającymi się w różnobarwne stylizowane kwiaty, zwykle chryzantemy;
2) z wełenki jasnej lub czarnej wyszywany kolorowymi jedwabnymi nićmi;
3) z jasnej wełenki malowany farbami olejnymi w różnobarwne kwiaty.
Bluzki – białe z cienkiego płócienka z kołnierzykiem, zapinane
Kołnierzyk – z tiulu lub białego płócienka drobno haftowany.
Korale – prawdziwe, czerwone 3 – 5 sznurów, często między koralami kwadraciki z czerwonego sukna dla większej dekoracji.
Spódnice – sukienne, czerwone i zielone, marszczone w „trzy poły”, dół czerwonych spódnic obszywany był dość często pasemkiem zielonego sukna, a u zielonych spódnic – czerwonego.
Zapaski – z lnianego płótna, haftowane białą nicią w „grube” ornamenty geometryczne lub roślinne (stylizowane róże i piwonie).
Podpaski – białe, płócienne, wyszywane w drobny ścieg białą nicią.
Buty – pierwotnie wysokie, czarne z cholewami „wsuwane”, dopiero ok. 1910r. wchodzą w użycie buty czarne sznurowane, noszone powszechnie w okresie międzywojennym. Chusty – tzw. dybetowe z cienkiej czerwonej wełny „z pępczaki”.
Tradycji ludowe (obrzędy, zwyczaje, tańce) prezentowane przez zespół wraz z rekwizytami:„Wesele grodziskie” - widowisko weselne z regionu; pokazanie obrzędu weselnego sprzed ok. 100 lat ze wszystkimi towarzyszącymi mu zwyczajami, m.in. poprawinami z wiechą i korowalem (ciastem weselnym), czyli korowodem weselnym; czas trwania ok. 95 min. Rekwizyty: dzieża, wiecha, obwarzanek, pieczone ciastka, korowal, starodawna zastawa stołowa.
„Poprawiny” - przedstawiają drugi dzień wesela, prezentują sceny z wiechą i korowalem (kołaczem weselnym), czyli tak jak w tradycji grodziskiej bywało. Rekwizyty: wiecha, warzocha.
Widowisko obrzędowe „Od Wigilii do Trzech Króli”, w skład którego wchodzą: „Wigilia”, „Raj”, „Herody”, „Kolędnicy z kozą”. Jest to prezentacja starodawnych zwyczajów Bożonarodzeniowych. Rekwizyty: wiązka słomy, opłatek, siano, stół przykryty białym obrusem, drewniana koza; stroje kolędników: kosa, widły, turoń
Widowisko pogrzebowe „Lamenty” – jest to autentyczny obrzęd pogrzebowo-żałobny istniejący w Grodzisku poniekąd do chwili obecnej. Lamenty są śpiewy za dusze zmarłego, odbywały się one w domu przy zmarłym. Rekwizyty: stół nakryty białym obrusem, dwie zapalone świece, krzyż.
„Miodobranie” - widowisko przedstawia starodawny zwyczaj zakupu miodu u bartnika przez rodziców panny młodej, a następnie degustację tegoż miodu przez swatów; przedstawienie wymaga urządzenia mini pasieki, strojów i rekwizytów dla bartników – ule, niecki, nóż do wyrzynania plastrów, szumówka, kadłubki.
Tańce z regionu: - Polka bez noge, Tramla, Sztajerek, Wolny.
Tańce wykonywane są w regionalnych strojach.
Czas trwania każdego z wymienionych tańców wynosi ok. 5 min.
Materiały promocyjne o zespole:
a) omówienia i notki w prasie lokalnej na bieżąco po występach,
b) folder nt. Zespołu i Kapeli Ludowej „Grodziszczoki”,
c) kaseta magnetofonowa „Grodziszczoki – Pieśni Wielkanocne i Majowe”.