|
Dodał: Krzysztof Laskowski
|
|
14.03.2007. |
|
W obchodach świąt wielkanocnych w wielu miejscowościach naszego kraju zachował się zwyczaj stawiana straży grobowych przy symbolicznym grobie Chrystusa. Formowane są wówczas specjalne oddziały straży grobowych, na wzór wojskowych, zwane powszechnie Turkami Stroje tych straży nawiązują czasami do historycznych ubiorów tureckich. Najczęściej jednakże naśladują mundury wojska polskiego z czasów insurekcji kościuszkowskiej, wojen napoleońskich i okresu Księstwa Warszawskiego. Nie wyjaśniono dotąd genezy powstania i pochodzenia nazwy „Turki”. Tradycja ludowa zwyczaj ten wywodzi z czasów odsieczy wiedeńskiej, kiedy to w wyprawie Jana III Sobieskiego brali udział miejscowi chłopi. Po powrocie z wyprawy ( w Wielkim Tygodniu ) do rodzinnych wsi byli przebrani w zdobyczne mundury tureckie. Wywołali tym wielki popłoch, a ludzie krzyczeli „Turki idą”. Oni zaś udali się do kościoła i w podzięce za ocalenie z bitwy, zaciągnęli straż przy Grobie Pańskim. Z czasem te pierwsze ubiory zniszczały i zastąpiono je ubiorami naśladującymi mundury wojskowe. U podstaw ukształtowania się zwyczaju straży wielkanocnych leży niewątpliwie ewangeliczny przekaz o rzymskich legionach strzegących grobu Chrystusa. Można rzec, że prostą kontynuacją tej rzymskiej straży były w późniejszych epokach wojskowe warty honorowe w kościołach polskich pełnione od Wielkiego Piątku do mszy rezurekcyjnej w Wielką Sobotę lub Wielką Niedzielę. W wielu miejscowościach naszego kraju, a szczególnie na Podkarpaciu odbywają się coroczne parady Turków. Najbardziej znaną imprezą tego rodzaju jest organizowana w Grodzisku Dolnym co dwa lata, począwszy od 1993r. Podkarpacka, a od niedawna Ogólnopolska Parada Straży Wielkanocnych. Impreza ta zgodnie z tradycją i zamysłem inicjatorów organizowana jest zawsze w pierwszą niedzielę po Wielkanocy. To właśnie tu, w Grodzisku w 1993r. zrodził się pomysł zebrania w jednym miejscu i czasie wszystkich Turków z Podkarpacia i zorganizowania ich w regularnej, wielkiej paradzie. Impreza ta obejmująca początkowo swym zasięgiem dawne województwo rzeszowskie z biegiem czasu rozszerzyła się na kolejne województwa Polski Południowo-Wschodniej. Grodziskie „Turki” mają bogatą i długą historię. Ich rodowód jak przypuszczają etnografowie sięga bowiem czasów odsieczy wiedeńskiej. O tym, że tradycja straży grobowych jest w tych stronach głęboko zakorzeniona świadczy chociażby fakt, iż w każdej parafii naszej gminy funkcjonuje oddział Turków. Chronologiczna kolejność powstawania oddziałów straży grobowych w poszczególnych parafiach wygląda następująco:
- Grodzisko Dolne (po 1863r.)
- Grodzisko Górne (po 1863r.)
- Wólka Grodziska (1890r.)
- Grodzisko Nowe (1981r.)
- Zmysłówka (1987r.)
Warto podkreślić, że Grodzisko jako jedyna miejscowość w Polsce szczyci się Pomnikiem Turka odsłoniętego 15 kwietnia 2007r. w 15-tą Jubileuszową Paradę Straży Wielkanocnych, a wzniesionego w hołdzie tym, którzy byli i pozostaną wierni tradycji...
|