|
Gmina Grodzisko Dolne jest jedną z 114 gmin wiejskich województwa podkarpackiego. Położona w powiecie leżajskim, w malowniczym, pagórkowatym terenie przeciętym doliną potoku Leszczynka. Administracyjnie podzielona jest na 10 sołectw. Powierzchnia gminy wynosi 78,42 km2 w tym powierzchnia rolna 76%, powierzchnia leśna 23%. Gęstość zaludnienia: 106,16 osób/km2.
Gminę Grodzisko Dolne zamieszkuje 8270 mieszkańców, w tym: kobiet - 4143, mężczyzn - 4127.
Z racji swego położenia Gmina Grodzisko Dolne graniczy z gminami: Żołynia od strony zachodniej, Białobrzegi od strony południowo – zachodniej (powiat łańcucki), Tryńcza od strony południowo – wschodniej (powiat przeworski), Gmina i miasto Leżajsk od strony północnej.
Teren Gminy Grodzisko Dolne od wielu lat pozostaje w zainteresowaniu archeologów. Na jej obszarze dokonano ciekawych odkryć archeologicznych. Prowadzone w 1996 roku liczne prace wykopaliskowe oraz badania, potwierdziły ślady bytności człowieka z okresu neolitu i brązu. Odkryto ślady osadnictwa sprzed ponad 11 tysięcy lat, co należy do rzadkości w skali ogólnopolskiej.    
Pierwsze wiadomości źródłowe o Grodzisku pochodzą z końca XIV wieku. Według dociekań archeologów i historyków w średniowieczu, jak wskazuje sama nazwa miejscowości, w Grodzisku istniał gród warowny. Od XVII wieku Grodzisko spełniało rolę ośrodka rzemieślniczo-targowego. W wieku XVIII otrzymało prawa miejskie. Grodzisko było dużą, stale rozwijającą się osadą, z której wyrastały kolejne wsie i przysiółki. Do największych należały Grodzisko Dolne, Miasteczko, Grodzisko Górne i Wólka Grodziska. Od 1940r. działały tu placówka ZWZ - AK i oddział Batalionów chłopskich. W 1984r. Grodzisko zostało odznaczone Krzyżem Walecznych. Najstarszym zabytkiem Grodziska jest kościół parafialny p.w. św. Barbary. murowany z II poł. XVIII w., rozbudowany w następnym stuleciu. Wystrój i wyposażenie główne XVIII-XX - wieczne. Od lat 90. XX w. gruntowny remont świątyni zakończony w 2006r. wymianą starego okrycia dachowego na nowe, miedziane. Charakterystycznym elementem Grodziska i jego okolicy, są wszechobecne przydrożne krzyże i XIX wieczne zabytkowe kapliczki o bardzo interesującej architekturze. Ich piękna i niejednokrotnie oryginalna forma wspaniale harmonizuje z otaczającą nas przyrodą. Stawiane na rozstajach dróg dla bezpieczeństwa przydrożnych, jako dziękczynienie za otrzymane łaski pozostały po dzień dzisiejszy. Na terenie Gminy (miejscowość Chodaczów) znajduje się ponad stuletni budynek austro-węgierskiej strażnicy kolejowej. Grodzisko chlubi się również pochodzeniem wielu znanych ludzi m.in. prof. Józefa Burszty (1914-1987) etnografa i socjologa wsi, Franciszka Leji (1885-1979) nestora matematyki polskiej, ks. prof. Wincentego Urbana (1911-1983), historyka kościoła, biskupa sufragana wrocławskiego. Znaczący wkład w rozwój ekonomiczny Miasteczka wniosła mniejszość żydowska, która stanowiła drugie po Leżajsku skupisko Żydów w tym regionie. Posiadali swój kahał i synagogę. Po wywłaszczeniu ludności żydowskiej przez Niemców, większość uciekła, kilkanaście osób przechowała miejscowa ludność, a pozostałych rozstrzelano na miejscowym kirkucie.  
Gmina Grodzisko Dolne już od kilkunastu lat aktywnie i z powodzeniem promuje lokalną kulturę ludową we własnym środowisku, powiecie, województwie i kraju. Jest prawdziwym zagłębiem folkloru. Słynie z żywo rozwiniętej twórczości ludowej. Tradycje muzyczne kultywuje Kapela Ludowa i Zespół Regionalny „Grodziszczoki”, Zespół Śpiewaczo-Obrzędowy „Leszczynka” i Orkiestra Dęta.  
Gmina jest miejscem działalności licznych organizacji i stowarzyszeń, aktywnie wspierających i propagujących grodziską kulturę i tradycję. Do najaktywniejszych stowarzyszeń należą: Kobiety Gminy Grodzisko Dolne, Turki Grodziskie, Missio Misericordiae, Ziemia Grodziska. Gmina jest współorganizatorem wielu imprez plenerowych, które przyciągają do Grodziska rzesze widzów z całej Polski. Do ważniejszych należą: Ogólnopolska Parada Straży Wielkanocnych „Turki”, Spadochronowe Mistrzostwa Podkarpacia w Celności Lądowania, Regionalny Kongres Misyjny, Dni Grodziska.    
Teren Gminy charakteryzuje się ciekawą rzeźbą terenu i znacznym potencjałem przyrodniczym, który podwyższa jej turystyczno-rekreacyjne wartości. Jest tu wiele pięknych i ciekawych miejsc, które ze względu na bogate walory przyrodniczo-krajobrazowe watro zobaczyć. Są to m.in. punkty widokowe, z których przy pięknej słonecznej pogodzie rozpościerają się zapierające dech w piersiach widoki. Szlaki turystyczne przebiegające przez gminę pozwalają na podziwianie krajobrazów z możliwością zwiedzania obiektów historycznych i kulturowych. Ciekawym i godnym polecenia miejscem jest Rezerwat Przyrody w Zmysłówce, w drzewostanie którego znajdują się liczne egzemplarze okazałych dębów, buków i modrzewi o pomnikowych wymiarach. Lasy cechuje olbrzymie bogactwo fauny i flory. 
Dodatkowym elementem uatrakcyjniającym krajobraz są liczne zakrzewienia, jeziorka i zagłębienia polodowcowe, tworzące charakterystyczne oczka wodne. Największym z nich jest zbiornik wodny „Czyste”, który stanowi doskonałe miejsce do wędkowania i letniego wypoczynku okolicznych mieszkańców i turystów. W okresie wakacyjnym działa tu strzeżone kąpielisko. Nad zalewem znajduje się Punkt Informacji Turystycznej.  |